Xây dựng menu quán cafe có lãi gồm sáu bước: chọn món chủ lực, gom để các món dùng chung nguyên liệu, tính giá vốn từng ly theo định lượng, đặt giá cùng bậc size và topping, sắp xếp nhóm món cho khách dễ chọn, rồi rà soát số bán và lãi gộp mỗi tháng để bỏ, sửa hay đẩy món.
Bài này dành cho chủ quán cafe đang mở quán mới hoặc thấy menu cũ ngày càng dài mà lãi không tăng. Trọng tâm là cách dựng một menu từ đầu: nên có những nhóm món nào, đặt giá ra sao, sắp xếp thế nào để khách dễ chọn. Phần phân tích món sau khi đã bán một thời gian được nói kỹ ở bài phân tích món bán chạy và món sinh lời.
Xây dựng menu quán cafe gồm những bước nào?
Gồm sáu bước, làm theo thứ tự: chọn món, gom nguyên liệu, tính giá vốn, đặt giá, sắp xếp menu và hẹn lịch rà soát. Bỏ qua bước tính giá vốn là lỗi hay gặp nhất, vì khi đó giá bán chỉ là con số chép từ quán bên cạnh.
- Chọn món chủ lực. Bắt đầu từ những món khách khu vực của bạn hay gọi và quầy pha chế làm nhanh, đều tay. Đây là phần lõi của menu.
- Gom nguyên liệu. Liệt kê nguyên liệu của từng món. Món nào cần một nguyên liệu không dùng cho món nào khác thì cân nhắc kỹ, vì nguyên liệu đó dễ tồn lâu và hỏng.
- Viết định lượng và tính giá vốn từng ly. Ghi rõ gam, ml cho từng nguyên liệu, cộng cả ly, nắp, ống hút. Nhân với giá nhập để ra giá vốn một ly.
- Đặt giá, bậc size và topping. Từ giá vốn, quyết định lãi gộp mong muốn cho mỗi ly, rồi xếp giá các size, topping và combo nếu có.
- Sắp xếp menu. Chia nhóm, đặt tên ngắn, chọn vài món muốn khách nhìn thấy trước.
- Hẹn lịch rà soát. Mỗi tháng xem lại số ly bán và lãi gộp từng món; mỗi khi giá nguyên liệu đổi thì tính lại giá vốn.
Menu quán cafe nên có bao nhiêu món?
Không có con số đúng cho mọi quán. Số món hợp lý là số món quầy pha chế làm kịp giờ đông mà nguyên liệu không bị tồn lâu. Quán nhỏ một hai người pha chế thường nên giữ menu gọn hơn quán có nhiều người đứng quầy.
Thay vì đếm món, hãy nhìn vai trò của từng món. Một menu cân đối thường có đủ các vai trò dưới đây; món nào không đảm nhận vai trò nào là ứng viên để bỏ.
| Vai trò | Món tiêu biểu | Mục đích | Điều cần giữ |
|---|---|---|---|
| Món chủ lực | Cà phê đen, cà phê sữa, bạc xỉu | Chiếm phần lớn số ly, khách quen gọi hằng ngày | Làm nhanh, vị đều, giá dễ chấp nhận |
| Món mang lãi | Trà trái cây, đồ uống đặc trưng của quán | Lãi gộp mỗi ly cao hơn món chủ lực | Dùng lại nguyên liệu sẵn có, có điểm khác biệt |
| Món mở giá | Trà đá, cà phê nhỏ | Khách thấy quán có lựa chọn rẻ | Chỉ vài món, không cần quảng bá |
| Món nâng giá trị ly | Size lớn, thêm topping, thêm shot | Tăng tiền mỗi hóa đơn mà không thêm khách | Giá cộng thêm phải lớn hơn rõ giá vốn phần thêm |
| Món ăn kèm | Bánh ngọt, bánh mì que | Bán kèm đồ uống buổi sáng, buổi chiều | Hạn dùng ngắn nên nhập ít, nhập thường xuyên |
| Món theo mùa | Đồ uống theo mùa trái cây | Tạo lý do để khách quay lại | Có ngày bắt đầu và ngày gỡ khỏi menu |
Một nguyên tắc thực hành dễ áp dụng: mỗi nguyên liệu riêng (một loại siro, một loại trái cây, một loại bột) nên có mặt trong ít nhất hai món. Nguyên liệu chỉ phục vụ một món bán chậm thường là nơi hao hụt bắt đầu, như phân tích trong bài hao hụt sữa và topping ở quán cafe.
Đặt giá từng món thế nào để có lãi?
Đặt giá bắt đầu từ giá vốn một ly theo định lượng, không bắt đầu từ giá của quán khác. Biết giá vốn rồi mới tính được mỗi ly bán ra còn lại bao nhiêu tiền để trả mặt bằng, nhân công và có lãi.
Hai con số cần có cho mỗi món:
- Lãi gộp mỗi ly = giá bán − giá vốn nguyên liệu và bao bì của ly đó.
- Tỷ lệ giá vốn = giá vốn ÷ giá bán × 100%.
Tỷ lệ giá vốn giúp so các món với nhau, còn lãi gộp mỗi ly mới là tiền thật vào quỹ. Một món có tỷ lệ giá vốn cao hơn nhưng lãi gộp mỗi ly lớn hơn vẫn có thể đáng đẩy. Cách định giá đồ uống từ chi phí nguyên liệu được hướng dẫn riêng trong bài định giá đồ uống theo food cost.
Ví dụ minh họa (số giả định để dễ hình dung, bạn thay bằng giá nhập thật của quán):
| Món | Giá bán | Giá vốn một ly | Lãi gộp mỗi ly | Tỷ lệ giá vốn |
|---|---|---|---|---|
| Cà phê sữa size M | 29.000đ | 8.000đ | 21.000đ | ≈ 27,6% |
| Cà phê sữa size L | 35.000đ | 10.000đ | 25.000đ | ≈ 28,6% |
| Trà đào size M | 39.000đ | 12.000đ | 27.000đ | ≈ 30,8% |
| Thêm topping thạch | +8.000đ | 2.500đ | 5.500đ | ≈ 31,3% |
Đọc bảng: lên size L, khách trả thêm 6.000đ còn quán tốn thêm 2.000đ nguyên liệu, nên lãi gộp tăng 4.000đ mỗi ly. Trà đào có tỷ lệ giá vốn cao nhất trong ba đồ uống nhưng lãi gộp mỗi ly lại lớn nhất, nên nếu quầy làm kịp thì đáng để giới thiệu nhiều hơn.
Size, topping và combo nên thiết kế ra sao?
Size, topping và combo là cách tăng tiền mỗi hóa đơn mà không cần thêm khách. Nguyên tắc chung: phần khách trả thêm phải cao hơn rõ phần nguyên liệu quán bỏ thêm, và khách phải hiểu ngay mình được gì.
- Size: hai bậc là đủ cho đa số quán nhỏ. Chênh lệch giá giữa các size nên đủ lớn để có lãi nhưng không quá xa để khách ngại lên size.
- Topping: chọn vài loại dùng được cho nhiều món (thạch, trân châu, kem phô mai). Mỗi topping có giá cộng thêm cố định, ghi rõ trên menu.
- Combo: ghép đồ uống với món ăn kèm theo khung giờ (bánh với cà phê buổi sáng). Giá combo thấp hơn mua lẻ một chút, nhưng vẫn tính lại lãi gộp của cả combo trước khi bán.
- Mức đá, mức đường: cho khách chọn sẵn thay vì ghi chú tay, để quầy pha đúng và ít làm lại.
Muốn nhân viên nhớ mời lên size hay thêm topping khi khách gọi tại quầy, xem thêm cách làm trong bài gợi ý bán kèm tại quầy.
Sắp xếp menu thế nào để khách dễ chọn món có lãi?
Sắp menu theo nhóm khách quen nghĩ tới (cà phê, trà, đá xay, bánh), mỗi nhóm không quá dài, và đưa vài món bạn muốn bán lên vị trí khách nhìn thấy đầu tiên.
- ☐ Mỗi nhóm có tên rõ ràng; món nằm đúng nhóm khách sẽ tìm.
- ☐ Tên món ngắn, thêm một dòng mô tả vị cho món đặc trưng hoặc món mới.
- ☐ Chọn một hai món mang lãi mỗi nhóm để làm nổi bật, không làm nổi bật cả menu.
- ☐ Món mở giá nằm trong nhóm, không đặt ở đầu menu.
- ☐ Giá size và topping ghi cùng một kiểu trên menu giấy, bảng treo và menu QR.
- ☐ Món đang hết nguyên liệu được ẩn ngay, không để khách gọi rồi mới báo hết.
Nếu quán cho khách quét mã gọi món tại bàn, thứ tự nhóm trên menu QR cũng quan trọng như menu giấy, vì khách lướt trên điện thoại và thường chọn trong vài nhóm đầu. Cách đưa gọi món QR vào chạy thật có trong bài gọi món bằng mã QR tại bàn.
Bao lâu nên rà soát menu và dựa vào số nào?
Nên rà soát mỗi tháng một lần bằng hai con số của từng món: số ly bán trong tháng và lãi gộp mỗi ly. Ngoài lịch tháng, tính lại giá vốn ngay khi giá một nguyên liệu chính thay đổi.
- Lấy số ly bán 30 ngày của từng món và giá vốn hiện tại.
- Tính lãi gộp mỗi ly và tổng lãi gộp tháng của từng món.
- Đánh dấu món bán ít và lãi thấp: cân nhắc bỏ, hoặc tạm ẩn vài tuần xem khách có hỏi không.
- Món bán nhiều nhưng lãi thấp: xem lại định lượng, bao bì hoặc giá trước khi tính chuyện bỏ.
- Món lãi cao mà bán ít: đưa lên vị trí nổi bật hoặc nhờ nhân viên giới thiệu.
- Ghi lại thay đổi và ngày áp dụng, để tháng sau so được trước và sau.
Các bước 3 đến 5 chính là cách xếp món theo số bán và tiền lời; muốn làm kỹ hơn với bảng bốn nhóm và cách tách giá vốn combo, xem bài món bán chạy hay món sinh lời.
Khi xem số bán, nhớ rằng mỗi khung giờ có nhóm khách khác nhau: món bán chậm cả ngày có thể bán tốt vào buổi sáng. Cách tách số theo giờ có trong bài doanh thu theo khung giờ quán cafe.
Làm việc này trên VMASS
Trên VMASS, menu của quán chính là danh sách sản phẩm: danh mục, giá, size, topping và định lượng khai ở một chỗ, dùng chung cho màn hình bán hàng và menu gọi món QR. Các bước:
- Tạo nhóm món ở Hàng hóa & Kho → Danh mục sản phẩm (ví dụ Cà phê, Trà, Đá xay, Bánh). Menu gọi món QR hiển thị món theo các danh mục này.
- Tạo món ở Hàng hóa & Kho → Sản phẩm: nhập giá bán, thêm size (giá của size thay cho giá gốc khi bán), topping hoặc vị (cộng thêm vào giá), mức đá và mức đường cho đồ uống.
- Khai định lượng cho từng món: mỗi dòng là một nguyên liệu kèm số gam, ml hoặc cái mà một ly cần. Đơn thanh toán xong, kho nguyên liệu giảm đúng theo các dòng này. Mỗi nguyên liệu có giá vốn bình quân, được cập nhật sau mỗi lần nhập hàng; cộng các dòng (số lượng nhân giá vốn bình quân) là ra giá vốn một ly để điền vào bảng ở phần đặt giá.
- Làm nổi bật món muốn bán bằng Đánh dấu khuyên dùng. Món khuyên dùng hiện trong nhóm “Khuyên dùng” ở đầu menu gọi món QR, trước các danh mục khác. Món tạm hết hoặc tạm ngừng thì dùng Ẩn sản phẩm để món không hiện trên menu QR.
- Xem số bán ở khung Sản phẩm bán chạy trên trang Sản phẩm, chọn Hôm nay, 7 ngày, 30 ngày, 90 ngày hoặc Tất cả; xem sâu hơn ở mục Báo cáo. Muốn đẩy món lãi cao vào giờ vắng, tạo chương trình ở mục Khuyến mãi.
VMASS không tự xếp món vào nhóm “nên bỏ” hay “nên đẩy” và không tự đề xuất giá bán; bạn ghép số ly bán với giá vốn từng món vào một bảng như ví dụ ở trên để quyết định. Danh sách đầy đủ những gì VMASS hỗ trợ cho quán, từ bán tại bàn tới quầy pha chế, xem ở trang phần mềm quản lý quán cafe, nhà hàng.
Câu hỏi thường gặp
Menu quán cafe nhỏ nên có bao nhiêu món?
Không có con số chuẩn. Số món hợp lý là số món quầy pha chế làm kịp giờ đông và nguyên liệu không bị tồn lâu. Hãy bắt đầu với món chủ lực, mỗi nguyên liệu riêng dùng cho ít nhất hai món, rồi thêm món khi số bán cho thấy khách cần.
Nên đặt giá đồ uống theo quán đối thủ hay theo giá vốn?
Theo giá vốn trước. Tính giá vốn một ly theo định lượng, quyết định lãi gộp cần có, rồi mới so với giá quanh khu vực để điều chỉnh. Chép giá đối thủ mà không biết giá vốn của mình dễ dẫn tới món bán chạy nhưng lãi rất mỏng.
Có nên bỏ ngay món bán chậm khỏi menu không?
Không nên bỏ ngay. Xem món đó bán chậm cả ngày hay chỉ chậm ở một khung giờ, và nguyên liệu của nó có dùng cho món khác không. Có thể tạm ẩn vài tuần, nếu khách không hỏi và nguyên liệu không còn món nào dùng thì mới bỏ hẳn.
Bao lâu nên cập nhật lại giá menu một lần?
Rà soát mỗi tháng và tính lại giá vốn ngay khi giá một nguyên liệu chính thay đổi. Không cần đổi giá bán mỗi tháng; chỉ đổi khi lãi gộp mỗi ly giảm xuống dưới mức bạn đặt ra cho món đó.
Một menu có lãi không cần dài, chỉ cần mỗi món có lý do để nằm trên đó và quán biết rõ giá vốn từng ly. Làm sáu bước một lần cho menu hiện tại, rồi giữ lịch rà soát hằng tháng. Khi đã có bản menu trên giấy, bạn có thể dùng thử miễn phí VMASS để nhập món, size và định lượng rồi theo dõi số bán ngay từ ngày đầu.