HomeCách tính giá vốn bình quân: công thức, ví dụ và sổ S2d-HKDKinh nghiệm quản lýCách tính giá vốn bình quân: công thức, ví dụ và sổ S2d-HKD

Cách tính giá vốn bình quân: công thức, ví dụ và sổ S2d-HKD

Cách tính giá vốn bình quân: lấy giá trị hàng còn tồn cộng giá trị hàng mới nhập, rồi chia cho tổng số lượng sau khi nhập. Có hai cách dùng công thức này: tính lại ngay sau mỗi lần nhập, hoặc tính một lần cho cả kỳ như hướng dẫn ghi sổ S2d-HKD của Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Bài này dành cho cửa hàng nhập một mặt hàng nhiều lần với giá khác nhau: công thức, ví dụ tính tay, so sánh hai cách và cách ghi sổ S2d-HKD.

Giá vốn bình quân là gì, khác giá nhập gần nhất ở đâu?

Giá vốn bình quân là giá trung bình của mỗi đơn vị hàng đang có trong kho, có tính đến số lượng của từng lần nhập. Lần nhập nhiều hàng sẽ kéo giá bình quân về gần giá của lần đó hơn.

Giá nhập gần nhất chỉ là giá của lô vừa về. Nếu bạn lấy giá này để tính lãi cho toàn bộ hàng đang bán, kết quả sẽ lệch: giá nhập tăng thì lãi bị tính thấp hơn thực tế, giá nhập giảm thì lãi bị tính cao hơn, vì trong kho vẫn còn hàng nhập ở giá cũ.

Ví dụ minh họa: kho còn 25 chai nước giặt nhập giá 11.200đ, bạn nhập thêm 25 chai giá 11.000đ. Giá nhập gần nhất là 11.000đ, nhưng giá vốn bình quân của 50 chai là 11.100đ. Bán 30 chai, tính theo giá gần nhất ra giá vốn 330.000đ; tính theo bình quân ra 333.000đ.

Cách gọi đầy đủ trong sách kế toán là “bình quân gia quyền”: trung bình có trọng số theo số lượng.

Cách tính giá vốn bình quân sau mỗi lần nhập?

Giá vốn bình quân mới = (giá trị hàng còn tồn + giá trị lần nhập này) ÷ (số lượng còn tồn + số lượng nhập). Bạn tính lại mỗi khi có hàng về; khi bán hàng, giá bình quân giữ nguyên.

Trong đó giá trị hàng còn tồn = số lượng còn tồn × giá bình quân hiện tại, và giá trị lần nhập = số lượng nhập × đơn giá nhập. Khi bán, giá vốn của số hàng bán = số lượng bán × giá bình quân lúc bán.

Ví dụ minh họa: một tiệm tạp hóa theo dõi mặt hàng nước giặt chai 1 lít trong một tháng.

Bước Phát sinh Phép tính Tồn sau bước Giá bình quân
1 Tồn đầu tháng 20 chai, giá 10.000đ 20 × 10.000 = 200.000đ 20 chai · 200.000đ 10.000đ
2 Nhập 30 chai, giá 12.000đ (200.000 + 360.000) ÷ (20 + 30) 50 chai · 560.000đ 11.200đ
3 Bán 25 chai Giá vốn bán ra: 25 × 11.200 = 280.000đ 25 chai · 280.000đ 11.200đ (không đổi)
4 Nhập 25 chai, giá 11.000đ (280.000 + 275.000) ÷ (25 + 25) 50 chai · 555.000đ 11.100đ
5 Bán 30 chai Giá vốn bán ra: 30 × 11.100 = 333.000đ 20 chai · 222.000đ 11.100đ (không đổi)

Tổng giá vốn của 55 chai đã bán trong tháng là 280.000 + 333.000 = 613.000đ. Kiểm tra nhanh: tổng giá trị có trong tháng là 200.000 + 360.000 + 275.000 = 835.000đ; trừ giá vốn đã bán 613.000đ còn 222.000đ, đúng bằng giá trị 20 chai tồn cuối.

Bình quân cuối kỳ tính thế nào, khác gì tính sau mỗi lần nhập?

Bình quân cuối kỳ chỉ tính một lần: (giá trị tồn đầu kỳ + giá trị nhập trong kỳ) ÷ (số lượng tồn đầu kỳ + số lượng nhập trong kỳ). Mọi hàng xuất trong kỳ dùng chung một đơn giá đó.

Dùng lại ví dụ trên: (200.000 + 360.000 + 275.000) ÷ (20 + 30 + 25) = 835.000 ÷ 75 ≈ 11.133đ mỗi chai. Giá vốn 55 chai bán ra là 835.000 × 55 ÷ 75 ≈ 612.333đ, tồn cuối 20 chai còn khoảng 222.667đ.

Mẹo làm tròn: nhân tổng giá trị với tỷ lệ số lượng (835.000 × 55 ÷ 75) rồi mới làm tròn, thay vì làm tròn đơn giá trước rồi nhân. Cách đầu cho tổng khớp hơn khi số lượng lớn.

Tiêu chí Bình quân sau mỗi lần nhập Bình quân cuối kỳ
Khi nào tính Mỗi lần có hàng về Một lần, khi khóa sổ cuối kỳ
Giá vốn 55 chai trong ví dụ 613.000đ ≈ 612.333đ
Giá trị 20 chai tồn cuối 222.000đ ≈ 222.667đ
Ưu điểm Biết lãi từng đơn ngay lúc bán Ít phép tính, dễ làm bằng tay
Nhược điểm Nhiều phép tính nếu làm tay Phải chờ hết kỳ mới biết giá vốn
Hợp với Phần mềm bán hàng, xem lãi hằng ngày Ghi sổ S2d-HKD, tính lãi theo tháng

Hai cách lệch nhau khoảng 667đ trên 55 chai, vì cách sau mỗi lần nhập “nhớ” thứ tự nhập và bán. Cả hai đều là bình quân gia quyền. Điều quan trọng là dùng một cách nhất quán qua các kỳ để số lãi so sánh được với nhau.

Hộ kinh doanh ghi giá vốn vào sổ nào?

Hộ kinh doanh nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế ghi giá vốn hàng hóa vào sổ S2d-HKD, theo Điều 6 Thông tư 152/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026).

Điều 6, khoản 2, mục 2.1 của Thông tư liệt kê bốn sổ cho nhóm hộ này: S2b-HKD (doanh thu), S2c-HKD (chi tiết doanh thu, chi phí), S2d-HKD (chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa) và S2e-HKD (chi tiết tiền). Hộ thuộc nhóm khác dùng sổ khác; bài sổ sách kế toán hộ kinh doanh gồm những gì có bảng chọn sổ theo cách nộp thuế, còn việc hộ của bạn thuộc nhóm nào xem ở cẩm nang thuế hộ kinh doanh.

Hướng dẫn ghi sổ S2d-HKD (Điều 6, khoản 2, mục 2.2.3) cho công thức đơn giá xuất kho là (giá trị hàng tồn đầu kỳ + giá trị hàng nhập trong kỳ) chia cho (số lượng hàng tồn đầu kỳ + số lượng hàng nhập trong kỳ). Đó chính là cách bình quân cuối kỳ ở mục trên. Văn bản không đặt tên phương pháp, chỉ đưa công thức.

Các cột của sổ S2d-HKD gồm: số hiệu và ngày chứng từ, diễn giải, đơn vị tính, đơn giá, số lượng và thành tiền nhập, số lượng và thành tiền xuất, số lượng và thành tiền tồn, ghi chú. Mỗi loại hàng ghi một phần riêng.

  1. Ghi dòng tồn đầu kỳ: 20 chai, 200.000đ.
  2. Ghi từng lần nhập theo chứng từ: 30 chai, 360.000đ; 25 chai, 275.000đ.
  3. Cuối kỳ, tính đơn giá xuất: 835.000 ÷ 75 ≈ 11.133đ.
  4. Ghi xuất: 55 chai, thành tiền ≈ 612.333đ.
  5. Ghi tồn cuối: 20 chai, ≈ 222.667đ; số này là tồn đầu của kỳ sau.

Nếu phần mềm bán hàng của bạn tính giá vốn sau mỗi lần nhập, số trong báo cáo lãi lỗ có thể lệch vài trăm hay vài nghìn đồng so với sổ S2d. Đó là chênh lệch do cách tính, không phải sai sót. Khi ghi sổ, dùng công thức cuối kỳ như Thông tư hướng dẫn.

Những lỗi nào làm giá vốn bình quân bị sai?

Giá vốn bình quân sai chủ yếu do dữ liệu nhập vào sai, không phải do công thức. Năm lỗi hay gặp ở cửa hàng nhỏ:

  • ☐ Nhập kho không ghi đơn giá (hoặc ghi 0đ) do vội: giá bình quân bị kéo xuống, lãi trông cao hơn thực tế.
  • ☐ Bán trước, nhập kho sau: tồn bị âm, giá trị tồn và giá bình quân lần nhập kế tiếp dễ sai. Nên nhập phiếu ngay khi hàng về.
  • ☐ Ghi trùng một phiếu nhập hai lần: số lượng và giá trị đều gấp đôi, giá bình quân lệch theo giá của phiếu đó.
  • ☐ Lúc cộng phí vận chuyển vào giá nhập, lúc không: giá vốn giữa các tháng không so sánh được. Chọn một cách và giữ nguyên.
  • ☐ Sửa số tồn bằng tay khi đếm lệch mà không kiểm kho đầy đủ: giá trị tồn không còn khớp với số lượng. Nên kiểm kho định kỳ, ghi rõ chênh lệch.

Lỗi bán âm kho cũng làm lệch con số lợi nhuận theo lô. Nếu bạn muốn xem lãi thay đổi ra sao khi giá nhập lên xuống, đọc thêm cách theo dõi biên lợi nhuận khi giá nhập thay đổi.

Làm việc này trên VMASS

VMASS tự tính giá vốn bình quân sau mỗi lần nhập theo đúng công thức ở trên; bán hàng, xuất kho hay kiểm kho không làm đổi giá bình quân. Việc của bạn là nhập kho đủ số lượng và đơn giá.

  1. Khi hàng về, mở Bổ sung nguyên liệu trong menu tạo nhanh ở thanh trên cùng, chọn mặt hàng, điền Đơn giá mới và Số lượng. Ô Giá mua trung bình: hiện trước giá bình quân sau lần nhập này để bạn đối chiếu trước khi bấm Thêm. Cửa hàng dùng gói có Phiếu nhập kho có thể nhập theo phiếu.
  2. Vào màn hình Tồn kho, xem cột Giá mua trung bình, Giá mua gần nhất và Giá trị tồn của từng mặt hàng. Giá gần nhất cao hơn bình quân nhiều là dấu hiệu giá nhập đang tăng.
  3. Dùng bộ lọc Không nhập giá vốn để tìm mặt hàng chưa có giá nhập và bổ sung, tránh lỗi giá 0đ ở mục trên.
  4. Kiểm kho định kỳ bằng Kiểm kê kho thay vì sửa tồn tay, để giá trị tồn khớp với số đếm thực tế.
  5. Nếu hộ của bạn ghi sổ S2d-HKD: vào Tài chính & Thuế → Sổ sách & Thuế, chọn loại sổ S2d – Sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa, bấm Thêm để ghi từng dòng (Nhập số lượng, Nhập giá trị, Xuất số lượng, Xuất giá trị, Số hiệu chứng từ). Sổ tự cộng dồn Tồn SL và Tồn GT, xuất được tệp Excel theo mẫu S2d-HKD.

Lưu ý: sổ S2d trong VMASS là sổ bạn tự ghi, chưa tự lấy số từ kho và chưa tự tính đơn giá xuất. Cuối kỳ, bạn tính đơn giá xuất bằng công thức bình quân cuối kỳ rồi điền vào ô Xuất giá trị. Muốn xem giá vốn đi vào lãi gộp từng mặt hàng ra sao, xem hướng dẫn đọc báo cáo lãi gộp; quán ăn uống tính giá vốn món theo định lượng nguyên liệu nên cách làm hơi khác.

Chưa dùng phần mềm, bạn có thể tính bằng mẫu file Excel quản lý bán hàng và áp các bước kiểm kho trong checklist quản lý tồn kho 7 ngày.

Câu hỏi thường gặp

Bán hàng xong giá vốn bình quân có thay đổi không?

Không. Bán hàng chỉ làm giảm số lượng và giá trị tồn theo đúng giá bình quân hiện tại, nên giá bình quân giữ nguyên. Giá bình quân chỉ đổi khi bạn nhập thêm hàng với đơn giá khác giá bình quân đang có.

Phí vận chuyển khi nhập hàng có nên cộng vào giá vốn không?

Nên, nếu bạn muốn lãi sát thực tế. Ví dụ minh họa: 30 chai giá 12.000đ cộng 30.000đ phí chở thành 390.000đ, tức 13.000đ mỗi chai. Đây là cách làm quản trị; quan trọng là tháng nào cũng làm giống nhau.

Bình quân cuối kỳ và bình quân sau mỗi lần nhập, cách nào đúng?

Cả hai đều đúng và đều là bình quân gia quyền. Sổ S2d-HKD theo Thông tư 152/2025/TT-BTC dùng công thức cuối kỳ; phần mềm bán hàng thường tính sau mỗi lần nhập để báo lãi ngay. Hãy dùng nhất quán từng cách cho từng mục đích.

Hộ kinh doanh nào phải ghi sổ S2d-HKD?

Hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế, theo Điều 6 Thông tư 152/2025/TT-BTC. Nhóm này ghi bốn sổ S2b, S2c, S2d và S2e; S2d dùng cho vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa.

Hàng được tặng giá 0 đồng làm giá bình quân thay đổi thế nào?

Kéo giá bình quân xuống. Ví dụ minh họa: kho có 50 chai trị giá 555.000đ (11.100đ/chai), nhận thêm 10 chai tặng giá 0đ thì giá bình quân còn 555.000 ÷ 60 = 9.250đ mỗi chai.

Giá vốn bình quân chỉ đúng khi mỗi lần nhập đều có số lượng và đơn giá. Tính đúng một lần, bạn sẽ biết chính xác mỗi món bán ra lãi bao nhiêu và ghi sổ S2d không phải đoán. Muốn để phần mềm tính giá bình quân mỗi lần nhập hàng, bạn có thể dùng thử miễn phí VMASS.

Thông tin cập nhật đến ngày 14/11/2026, theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (bản Công báo).