HomeKiểm tra hóa đơn hủy, sửa khi cuối ca đủ bill vẫn thiếu tiềnBán lẻKiểm tra hóa đơn hủy, sửa khi cuối ca đủ bill vẫn thiếu tiền

Kiểm tra hóa đơn hủy, sửa khi cuối ca đủ bill vẫn thiếu tiền

Kiểm tra hóa đơn hủy, hóa đơn bị điều chỉnh và chiết khấu trước khi quy lỗi cho thu ngân. Đủ số hóa đơn chưa chắc đủ tiền: chiết khấu, nhầm hình thức thanh toán hay tiền chi từ két đều làm két thiếu, còn hủy hóa đơn sau khi thu tiền lại che mất khoản thiếu.

Vì sao cuối ca đủ hóa đơn mà vẫn thiếu tiền?

Vì số hóa đơn chỉ cho biết có bao nhiêu lần bán, không cho biết mỗi lần bán thu về bao nhiêu và vào túi nào. Một ca có thể đủ 120 hóa đơn mà két vẫn hụt, hoặc két khớp tuyệt đối mà tiền vẫn mất.

Khi két lệch, nguyên nhân thường rơi vào một trong ba nhóm:

  • Tiền đúng nhưng con số máy tính ra chưa đúng: chiết khấu chưa được trừ, khách chuyển khoản mà thu ngân bấm tiền mặt, tiền lấy từ két để chi việc vặt chưa được tính.
  • Hóa đơn bị thay đổi sau khi đã thu tiền: hủy cả hóa đơn, điều chỉnh bớt số lượng, trả hàng không có hàng thật quay về.
  • Tiền thật sự mất: thối nhầm, rơi, hoặc bị lấy.

Thứ tự kiểm nên đi từ nhóm một sang nhóm ba. Loại trừ xong các lý do do số liệu, phần còn lại mới đáng để hỏi người đứng quầy. Làm ngược lại dễ nghi oan một nhân viên chỉ vì bấm nhầm nút chuyển khoản.

Nếu bạn tìm cách kiểm “tách hóa đơn”: VMASS không có thao tác tách hóa đơn riêng. Nếu thu ngân lập nhiều hóa đơn cho cùng một bàn hoặc một khách, hãy cộng các hóa đơn đó và so với phiếu tạm tính hoặc số tiền khách đã trả.

Hủy, sửa, trả hàng sau khi thu tiền ảnh hưởng tới két thế nào?

Mỗi thao tác làm giảm hóa đơn sau khi thu tiền đều kéo con số “tiền mặt phải có” xuống. Vì vậy nếu tiền bị lấy đúng bằng phần hóa đơn bị hủy, két vẫn khớp và bạn sẽ không thấy gì nếu chỉ nhìn chênh lệch cuối ca.

Việc xảy ra trong ca Tiền mặt phải có (theo máy) Két khi đếm Cách nhận ra
Hóa đơn tiền mặt có chiết khấu, máy tính theo giá trước chiết khấu Cao hơn thực thu Thiếu đúng bằng tiền chiết khấu Cộng dòng Chiết khấu của các hóa đơn tiền mặt trong ca
Khách chuyển khoản, thu ngân ghi tiền mặt Cao hơn Thiếu Đối chiếu lịch sử nhận tiền trong ứng dụng ngân hàng
Lấy tiền két trả tiền đá, tiền ship Không đổi Thiếu Phiếu chi hoặc giấy ghi tay kẹp trong két
Đã thu tiền rồi hủy cả hóa đơn, giữ lại tiền Giảm theo hóa đơn bị hủy Khớp Danh sách hóa đơn đã hủy trong ca
Đã thu tiền rồi điều chỉnh bớt số lượng Giảm Khớp Hóa đơn có số lượng khác phiếu in đưa cho khách
Ghi trả hàng nhưng không có hàng quay về Giảm Khớp Đếm lại món đó trên kệ, so với tồn trên máy

Ba dòng đầu giải thích phần lớn các ca “thiếu tiền mà không ai làm sai”. Ba dòng sau thì ngược lại: chúng không làm két lệch, nên chỉ lộ ra khi bạn chủ động xem danh sách hóa đơn bị hủy và so hóa đơn trên máy với phiếu in lưu lại. Cách đối chiếu từng nguồn tiền (két, tài khoản, ví) có trong bài đối soát tiền mặt, chuyển khoản và ví điện tử theo ca.

Kiểm tra hóa đơn hủy và hóa đơn bị sửa theo thứ tự nào?

Kiểm tra hóa đơn hủy nên làm ngay sau khi đếm két, trước khi cho ca ra về, theo bảy bước dưới đây. Khi đã quen, việc này thường không mất nhiều thời gian.

  1. Đếm két và ghi chênh lệch. Lấy số tiền đếm được trừ “tiền mặt phải có” (tiền đầu ca cộng doanh thu tiền mặt của ca). Ghi lại cả khi bằng 0.
  2. Cộng chiết khấu của các hóa đơn tiền mặt. Nếu máy chưa trừ chiết khấu khi tính tiền mặt phải có, khoản này giải thích một phần hoặc toàn bộ chỗ thiếu.
  3. Soát hình thức thanh toán. Mở ứng dụng ngân hàng, đếm các khoản nhận trong giờ của ca, so với tổng hóa đơn ghi chuyển khoản. Thừa bên ngân hàng bao nhiêu thì thường thiếu bên két bấy nhiêu.
  4. Cộng các khoản đã chi từ két. Mỗi lần lấy tiền két phải có một tờ ghi chú hoặc phiếu chi. Không có giấy thì coi như chưa giải thích được.
  5. Lọc hóa đơn đã hủy trong ca. Với từng hóa đơn: hủy lúc nào, giá trị bao nhiêu, ai đứng quầy, khách đã cầm phiếu in chưa. Hóa đơn bị hủy sau khi đã in phiếu cho khách cần có lời giải thích.
  6. Xem các hóa đơn bị điều chỉnh hoặc trả hàng. So số lượng trên máy với phiếu khách cầm hoặc bản in lưu lại; với hàng trả, kiểm hàng có thật sự quay về kệ không.
  7. Ghi kết luận vào biên bản ca. Lệch còn lại sau sáu bước trên mới là phần “không giải thích được”. Ghi rõ số tiền, lý do đã loại trừ và ai xác nhận.

Ví dụ minh họa: một tiệm bán lẻ có tiền đầu ca 1.000.000đ, doanh thu tiền mặt theo máy 6.200.000đ, nên tiền mặt phải có là 7.200.000đ. Đếm két được 7.050.000đ, thiếu 150.000đ. Hai hóa đơn tiền mặt có chiết khấu 30.000đ và 20.000đ, máy chưa trừ, còn thiếu 100.000đ. Ứng dụng ngân hàng có một khoản 100.000đ lúc 16:05 mà hóa đơn cùng giờ lại ghi tiền mặt: chênh lệch về 0. Lọc tiếp thì thấy ca có hai hóa đơn bị hủy, 185.000đ lúc 15:42 và 240.000đ lúc 18:10. Hai hóa đơn này không làm két lệch, nhưng hóa đơn 18:10 đã in phiếu cho khách, nên vẫn phải hỏi người đứng quầy lý do hủy.

Dấu hiệu nào cho thấy một hóa đơn hủy cần xem kỹ?

Hủy hóa đơn là việc bình thường: khách đổi ý, bấm trùng, quét nhầm món. Thứ đáng chú ý là kiểu lặp lại, không phải từng lần hủy riêng lẻ.

  • ☐ Hủy sau khi đã in phiếu đưa cho khách, hoặc sau khi khách đã ra khỏi quầy.
  • ☐ Hủy dồn vào cuối ca, lúc chuẩn bị đếm két.
  • ☐ Một hóa đơn bị hủy rồi vài phút sau xuất hiện hóa đơn cùng món nhưng giá thấp hơn.
  • ☐ Phần lớn hóa đơn hủy rơi vào cùng một người hoặc cùng một ca trong tuần.
  • ☐ Số lượng trên máy ít hơn số lượng trên phiếu in khách đã cầm.
  • ☐ Chiết khấu không thuộc chương trình khuyến mãi nào đang chạy.
  • ☐ Số hóa đơn hủy mỗi tuần tăng rõ so với các tuần trước của chính cửa hàng.

Không có con số “bao nhiêu hóa đơn hủy là bình thường” dùng chung cho mọi cửa hàng. Mốc so sánh tốt nhất là số của chính bạn trong 4–8 tuần gần nhất. Với quán ăn uống, món bị hủy còn kéo theo nguyên liệu đã làm, cách xử lý riêng nằm ở bài kiểm soát món hủy và món trả lại.

Phân quyền thế nào để hạn chế hủy và sửa hóa đơn tùy tiện?

Nguyên tắc là người thu tiền không tự hủy hóa đơn mình vừa thu. Thu ngân bán hàng, còn hủy, sửa, trả hàng thì cần người thứ hai biết.

Thao tác Thu ngân Quản lý ca Chủ cửa hàng
Tạo hóa đơn, thu tiền Được Được Được
Hủy hóa đơn tạm tính chưa thu tiền Được, báo quản lý ca Được Được
Hủy hóa đơn đã thu tiền Không Được, ghi lý do vào biên bản ca Được
Điều chỉnh hóa đơn đã thanh toán Không Được, ghi lý do điều chỉnh Được
Chiết khấu ngoài chương trình Không Được, kèm ghi chú Được
Khôi phục hoặc xóa vĩnh viễn hóa đơn đã hủy Không Được nếu có quyền hủy (dùng chung quyền) Được

Điều kiện để bảng trên có ý nghĩa: mỗi người một tài khoản riêng, không dùng chung tài khoản quầy. Trên VMASS, hủy, khôi phục và xóa vĩnh viễn hóa đơn dùng chung một quyền, nên ai được hủy cũng xóa vĩnh viễn được; muốn chỉ chủ cửa hàng xóa vĩnh viễn thì chỉ chủ giữ quyền này. Chiết khấu và sửa giá có thể khóa chặt hơn theo cách trong bài khóa bảng giá và phân quyền sửa giá.

Làm việc này trên VMASS thế nào?

Trên VMASS, danh sách hóa đơn hủy, hóa đơn có chiết khấu và người bán của từng hóa đơn đều nằm ở trang Hóa đơn, còn chênh lệch két nằm ở phần chốt ca. Các bước:

  1. Bật bắt buộc mở ca và nhập Tiền mặt đầu ca. Khi chốt ca, VMASS tính tiền mặt phải có bằng tiền đầu ca cộng doanh thu tiền mặt của các đơn tạo trong ca. Chênh lệch khác 0 thì bắt buộc ghi lý do, và có thể gửi email báo lệch. Ca cũ xem lại ở Lịch sử ca.
  2. Nhớ hai điểm khi đọc số chốt ca. Doanh thu ca hiện tính theo giá bán, chưa trừ chiết khấu, thuế, phụ phí; tiền chi từ két bằng phiếu chi cũng không được trừ vào tiền mặt phải có. Vì vậy hãy tự cộng chiết khấu tiền mặt và các khoản chi két trước khi kết luận thiếu tiền.
  3. Mở trang Hóa đơn, chọn mốc Hôm nay, lọc trạng thái Đã hủy. Thẻ tổng phía trên cho biết số hóa đơn đã hủy trong kỳ. Bấm từng hóa đơn để xem tab Thông tin (mục Nhân viên), Sản phẩm, Thanh toán và Nhật ký. Tab Nhật ký có dòng “Hóa đơn đã hủy” kèm thời điểm cập nhật hóa đơn, nhưng chưa ghi tên người bấm hủy, nên đối chiếu thêm với lịch ca.
  4. Soát chiết khấu. Lọc Đã thanh toán trong ngày, mở từng hóa đơn tiền mặt của ca và xem tab Thanh toán: dòng Chiết khấu, Thuế, phụ phí, Thành tiền.
  5. Soát hóa đơn bị điều chỉnh. Với hóa đơn chưa xuất hóa đơn điện tử, thao tác nằm ở nút Khác → Điều chỉnh hóa đơn, có ô Lý do điều chỉnh; bớt số lượng sẽ hoàn kho phần đã trừ. VMASS hiện chưa đánh dấu hóa đơn đã điều chỉnh và Nhật ký không ghi lần điều chỉnh, nên cách kiểm là so số lượng trên máy với phiếu in lưu lại.
  6. Dùng đúng thao tác cho từng tình huống. Hàng khách mang trả thì dùng trả hàng trên hóa đơn gốc để hoàn kho và trừ điểm khách. Nút Khác → Hủy hóa đơn bán hàng chỉ nên dùng cho hóa đơn lập sai. Hóa đơn đã hủy vẫn nằm ở mục Đã hủy, có thể Khôi phục hóa đơn hoặc Xóa vĩnh viễn.
  7. Giới hạn quyền. Tạo tài khoản riêng cho từng nhân viên và gán nhóm quyền. Hủy, khôi phục và xóa vĩnh viễn hóa đơn dùng chung một quyền Xóa trong nhóm quyền hóa đơn. Điều chỉnh hóa đơn hiện chưa có quyền riêng, nên chỉ cho người được tin tưởng vào trang Hóa đơn.

Nếu khách trả bằng mã QR in trên hóa đơn, cách tạo mã và đối soát nằm ở bài mã QR chuyển khoản trên hóa đơn. Toàn bộ quy trình chốt ca, từ kê mệnh giá tới biên bản lệch, có trong bài chốt ca cửa hàng và kiểm soát thu ngân.

Câu hỏi thường gặp

Két khớp với máy thì có cần kiểm tra hóa đơn hủy không?

Có. Hủy hoặc điều chỉnh bớt hóa đơn sau khi thu tiền làm con số tiền mặt phải có giảm theo, nên tiền bị lấy đúng bằng phần đó thì két vẫn khớp. Chỉ danh sách hóa đơn đã hủy và việc so hóa đơn với phiếu in mới cho thấy chuyện này.

Vì sao chốt ca trên VMASS báo thiếu đúng bằng tiền chiết khấu?

Vì doanh thu ca hiện tính theo giá bán, chưa trừ chiết khấu. Hóa đơn tiền mặt có giảm giá sẽ làm tiền mặt phải có cao hơn số thực thu. Cộng chiết khấu của các hóa đơn tiền mặt trong ca rồi trừ ra trước khi kết luận.

Nên hủy hóa đơn hay làm trả hàng khi khách mang hàng lại?

Nên làm trả hàng trên hóa đơn gốc. Trả hàng hoàn kho phần đã trừ và trừ điểm của khách. Hủy hóa đơn chỉ dành cho hóa đơn lập sai, để danh sách hóa đơn hủy phản ánh đúng lỗi thao tác chứ không lẫn hàng trả.

Hóa đơn đã hủy có lấy lại được không?

Có. Hóa đơn đã hủy vẫn nằm trong mục Đã hủy của trang Hóa đơn và có thể Khôi phục hóa đơn. Chọn Xóa vĩnh viễn thì mới mất hẳn. Hủy và xóa vĩnh viễn dùng chung một quyền, nên cân nhắc chỉ để chủ cửa hàng giữ quyền này.

Cuối ca đủ hóa đơn mà thiếu tiền thường có lời giải nằm ngay trong số liệu: chiết khấu, hình thức thanh toán, tiền chi từ két. Phần cần để ý hơn là những hóa đơn bị hủy hay bị sửa lại không làm két lệch. Nếu muốn thử cách kiểm này trên dữ liệu của cửa hàng mình, bạn có thể đăng ký dùng thử VMASS miễn phí.