Quản lý tồn kho theo size và màu nghĩa là theo dõi số lượng của từng biến thể (ví dụ áo mẫu A, màu đen, size M) thay vì cả mẫu. Cách làm: đặt mã riêng cho từng biến thể, xem tồn dạng ma trận size × màu, tính số tuần còn hàng để biết biến thể nào cần nhập lại và biến thể nào nên xả sớm.
Vì sao phải quản lý tồn kho theo size và màu, không theo tên mẫu?
Vì tổng số của một mẫu che mất chỗ thiếu: mẫu còn 40 cái vẫn có thể đã hết đúng size, đúng màu khách hỏi nhiều nhất.
Một mẫu áo có 3 màu và 4 size đã là 12 biến thể. Shop có 50 mẫu như vậy là 600 ô cần theo dõi. Nếu chỉ ghi “áo thun cổ tròn còn 40 cái”, bạn sẽ gặp ba chuyện quen thuộc:
- Khách hỏi size M màu đen, nhân viên tưởng còn vì sổ ghi còn nhiều, tìm mãi mới biết đã hết.
- Nhập thêm cả bộ size theo thói quen, trong khi size XL của lô trước còn chưa bán được bao nhiêu.
- Không biết màu nào đang bán chạy, nên lần nhập sau vẫn chia đều các màu như lần trước.
Theo dõi đến từng biến thể không phải để làm cho phức tạp. Nó giúp hai quyết định tốn tiền nhất của shop thời trang đi đúng hướng: nhập lại cái gì và xả cái gì.
Đặt mã SKU cho từng size, màu thế nào cho khỏi lẫn?
Mỗi biến thể cần một mã duy nhất, ghép theo cùng một thứ tự cố định: loại hàng, mã mẫu, màu, size.
- Chốt thứ tự ghép mã. Ví dụ minh họa: AT-012-DEN-M là áo thun, mẫu 012, màu đen, size M. Đã chọn “màu trước, size sau” thì dùng như vậy cho mọi mẫu.
- Lập bảng viết tắt màu. Mỗi màu một mã cố định: DEN (đen), TRG (trắng), BE (be), XNV (xanh navy)… Tránh để nhân viên tự đặt “đen”, “Đen”, “black” cho cùng một màu.
- Chuẩn hóa tên size. Chọn một hệ: S, M, L, XL hoặc 28, 29, 30 cho quần. Không trộn “size vừa”, “M/L”, “free size” với hệ số đo nếu không thật sự là size riêng.
- Tạo đủ mã trước khi hàng về. Khi đặt lô mới, tạo trước mọi biến thể sẽ nhập. Lúc kiểm hàng chỉ còn việc điền số lượng, không phải đặt mã vội ngay tại kho.
- Dán bảng tra mã ở quầy và kho. Nhân viên mới nhìn là biết, không phải đoán.
Nếu shop quét mã khi bán, xem cách in và dán mã cho sản phẩm trong bài hướng dẫn tạo mã vạch cho sản phẩm.
Ma trận size × màu đọc như thế nào?
Ma trận là bảng có hàng là màu, cột là size, ô giao nhau là số đang tồn. Chỉ cần nhìn một lần là thấy ô trống (hết) và ô dồn nhiều (tồn đọng).
Ví dụ minh họa với một mẫu áo thun:
| Màu \ Size | S | M | L | XL | Tổng màu |
|---|---|---|---|---|---|
| Đen | 1 | 0 | 4 | 9 | 14 |
| Trắng | 0 | 2 | 3 | 6 | 11 |
| Be | 2 | 1 | 2 | 12 | 17 |
| Tổng size | 3 | 3 | 9 | 27 | 42 |
Tổng 42 cái nghe như còn nhiều. Nhưng size S và M mỗi size chỉ còn 3 cái, còn size XL chiếm 27 cái, khoảng 64% số tồn của mẫu. Màu be size XL một mình đã 12 cái. Đây là hai tín hiệu khác nhau: S, M cần xem có nhập lại không; XL, nhất là XL màu be, cần kế hoạch đẩy bán.
Ma trận chỉ có ích khi số liệu mới. Với hàng thời trang đổi mẫu nhanh, nên xem lại ít nhất mỗi tuần, và trước mỗi lần đặt hàng.
Bao lâu thì một biến thể bán hết, khi nào cần nhập lại?
Lấy số tồn chia cho tốc độ bán mỗi tuần sẽ ra số tuần còn hàng. Số tuần càng nhỏ càng cần nhập; càng lớn càng có nguy cơ tồn đọng.
Ba công thức dùng cho từng biến thể:
| Chỉ số | Công thức | Dùng để |
|---|---|---|
| Tốc độ bán (cái/tuần) | Số đã bán trong 4 tuần gần nhất ÷ 4 | Biết biến thể nào đang chạy |
| Số tuần còn hàng | Số đang tồn ÷ tốc độ bán mỗi tuần | Biết sắp hết hay sắp đọng |
| Điểm đặt hàng (cái) | Tốc độ bán mỗi ngày × số ngày nhà cung cấp giao + tồn an toàn | Biết lúc nào phải đặt lô mới |
Ví dụ minh họa: size M màu đen bán 12 cái trong 4 tuần, tức 3 cái/tuần, hiện còn 0 cái. Nhà cung cấp giao sau 10 ngày, bạn muốn giữ thêm 1 tuần bán làm tồn an toàn (3 cái). Điểm đặt hàng = 3 ÷ 7 × 10 + 3 ≈ 4,3 + 3 = 7,3, làm tròn lên 8 cái. Nghĩa là lần sau, khi biến thể này còn 8 cái là phải đặt hàng, đừng đợi về 0.
Cũng mẫu đó, size XL màu be bán 2 cái trong 4 tuần, tức 0,5 cái/tuần, còn 12 cái. Số tuần còn hàng = 12 ÷ 0,5 = 24 tuần, gần nửa năm. Biến thể này không cần nhập thêm, mà cần được đẩy bán.
Lưu ý: tính tốc độ bán trên những tuần bán bình thường. Tuần có đợt giảm giá lớn hoặc dịp lễ sẽ làm con số cao hơn thực tế; nếu gộp vào, bạn dễ nhập dư.
Biến thể nào nên xả, xả theo thứ tự nào?
Xả theo từng biến thể, bắt đầu từ biến thể có số tuần còn hàng lớn nhất hoặc đã qua mùa, và chỉ giảm giá đúng biến thể đó.
Bảng dưới là quy ước gợi ý để bắt đầu, không phải chuẩn ngành. Bạn nên chỉnh mốc theo vòng đời hàng của shop mình (hàng theo mùa ngắn hơn hàng basic):
| Số tuần còn hàng | Tình trạng | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Dưới 4 tuần | Bán tốt | So với điểm đặt hàng; còn trong mùa thì nhập lại |
| 4–8 tuần | Ổn | Giữ giá, theo dõi tuần sau |
| 9–16 tuần | Chậm | Đưa ra vị trí dễ thấy, gợi ý phối đồ, combo với món bán chạy |
| Trên 16 tuần, hoặc 8 tuần không bán được cái nào, hoặc đã qua mùa | Đọng | Giảm giá riêng biến thể đó, đặt giá sàn trước khi giảm |
Trước khi giảm giá một biến thể, kiểm nhanh:
- ☐ Số tồn trên sổ đã khớp số đếm thực tế chưa? Xả nhầm biến thể vì số sai là mất tiền hai lần.
- ☐ Biến thể này từng bán được không, hay chưa ai mua từ lúc nhập?
- ☐ Lý do bán chậm là size, màu, giá hay lỗi hàng? Lỗi hàng thì xử lý trả nhà cung cấp trước.
- ☐ Giá sàn là bao nhiêu? Mặc định không bán dưới giá vốn, trừ khi bạn chủ động cắt lỗ để lấy lại tiền mặt.
- ☐ Có đang giảm giá lan sang cả biến thể bán tốt của cùng mẫu không?
Muốn lọc nhanh những mặt hàng nằm lâu trong kho để ưu tiên xả, xem thêm cách tách hàng chậm luân chuyển theo tuổi tồn.
Nhập, bán, đổi trả và kiểm kho thế nào để số tồn không lệch?
Mọi lần hàng vào hoặc ra đều phải ghi đúng biến thể, ngay lúc xảy ra. Số tồn theo size, màu thường lệch ở bốn chỗ:
- Lúc nhận hàng: đếm theo từng size, màu ngay khi mở thùng, không ghi chung “200 áo”. Nhà cung cấp giao thiếu một size là phát hiện được ngay.
- Lúc bán: thu ngân phải chọn đúng biến thể trên bill. Bán áo đen size M nhưng bấm nhầm size L thì cả hai ô đều sai.
- Lúc đổi size: coi là trả món cũ rồi bán món mới. Ghi như vậy thì size trả lại được cộng tồn, size khách lấy bị trừ tồn.
- Lúc kiểm kho: đếm theo từng biến thể. Tổng khớp chưa chắc từng ô khớp, vì nhầm M với L vẫn cho ra tổng đúng.
Cách tổ chức một buổi kiểm kê và lần ra nguyên nhân lệch được viết kỹ trong bài đối chiếu tồn kho thực tế với hệ thống. Nếu shop đang theo dõi bằng bảng tính, bạn có thể bắt đầu từ mẫu file Excel quản lý bán hàng rồi thêm cột size, màu cho từng dòng hàng.
Làm việc này trên VMASS
Trên VMASS, sản phẩm có size, màu được tạo thành sản phẩm có biến thể; tồn kho nằm ở từng biến thể và tự trừ khi bán.
- Tạo sản phẩm và thuộc tính. Vào trang Sản phẩm, thêm sản phẩm mới rồi mở cấu hình biến thể của sản phẩm. Với shop thời trang, các thuộc tính gợi sẵn là “Size / Kích thước”, “Màu sắc” và “Chất liệu”; nhập từng giá trị (S, M, L…; Đen, Trắng…).
- Tạo biến thể. Bấm “Tạo biến thể tự động”, VMASS ghép mọi tổ hợp size × màu (× chất liệu nếu có) thành từng dòng biến thể. Mỗi biến thể có mã SKU riêng, mặc định theo dạng mã sản phẩm kèm số thứ tự. Mã vạch (8–13 số) đặt ở cấp sản phẩm; các size, màu được phân biệt bằng SKU biến thể.
- Nhập giá và số lượng cho từng biến thể. Hàng bán lẻ cần đủ Giá bán, Giá vốn và Số lượng cho mọi biến thể. Nếu nhiều biến thể cùng giá, điền một lần rồi dùng “Áp dụng cho tất cả”, sau đó sửa riêng biến thể khác giá.
- Bán hàng. Khi thu ngân chọn đúng biến thể trên đơn, sau khi thanh toán số lượng của biến thể đó được trừ. Khi trả hàng hoặc hủy đơn, số lượng được cộng lại.
- Xem hàng sắp hết. Ở danh sách sản phẩm, lọc trạng thái “Sắp hết hàng” hoặc “Hết hàng”. Lưu ý: trạng thái này tính trên tổng số lượng các biến thể của sản phẩm (ngưỡng mặc định 10 nếu chưa đặt), chưa báo riêng từng size, màu. Vì vậy, với mẫu bán chạy, hãy mở bảng biến thể để xem ô nào đã về 0.
- Làm ma trận và tính tốc độ bán. Xuất danh sách sản phẩm ra Excel; sheet “Bien the” có số lượng từng biến thể để bạn dựng ma trận size × màu và áp các công thức ở trên.
- Bán thêm trên Shopee. Nếu shop đã kết nối Shopee, có thể gán từng phân loại hàng Shopee với biến thể tương ứng trên VMASS, để đơn Shopee giữ hàng và trừ đúng biến thể.
Một điểm cần biết: các phiếu Kiểm kho và Xuất kho của VMASS làm việc với mặt hàng trong mục Kho. Với sản phẩm có biến thể, khi đếm thực tế thấy lệch, bạn sửa số lượng ngay trong bảng biến thể của sản phẩm. Muốn biết nhân viên nào bán size, màu nào nhiều, xem thêm cách quản lý bán hàng theo nhân viên ở shop thời trang.
Câu hỏi thường gặp
Shop nhỏ vài chục mẫu có cần quản lý tồn kho theo size và màu không?
Có. Chỉ 30 mẫu, mỗi mẫu 3 màu và 4 size đã là 360 biến thể, quá nhiều để nhớ. Theo dõi từng biến thể giúp bạn biết size nào cần nhập lại và tránh nhập thêm cả bộ khi size lớn còn tồn nhiều.
Nên đặt mã SKU theo thứ tự màu trước hay size trước?
Thứ tự nào cũng được, miễn dùng một kiểu cho mọi mẫu. Phổ biến là loại hàng, mã mẫu, màu, size, ví dụ AT-012-DEN-M. Điều quan trọng là bảng viết tắt màu và hệ size cố định để không có hai mã cho cùng một biến thể.
Bao lâu nên xem lại ma trận size × màu một lần?
Ít nhất mỗi tuần một lần, và luôn xem trước khi đặt hàng. Hàng thời trang đổi mẫu nhanh nên số liệu cũ vài tuần dễ dẫn tới nhập sai size. Vào mùa cao điểm hoặc khi đang chạy giảm giá, nên xem dày hơn.
VMASS có cảnh báo hết hàng riêng cho từng size, màu không?
Không. Hiện trạng thái “Sắp hết hàng” và “Hết hàng” tính trên tổng số lượng của sản phẩm. Số lượng từng biến thể vẫn được trừ riêng khi bán, nên bạn xem bảng biến thể hoặc xuất Excel để biết size, màu nào đã hết.
Quản lý tồn theo size và màu xoay quanh ba việc: mã riêng cho từng biến thể, ma trận để nhìn chỗ thiếu chỗ dư, và số tuần còn hàng để quyết định nhập hay xả. Làm đều mỗi tuần thì lần nhập sau sẽ đúng size hơn và tiền ít bị kẹt trong hàng tồn. Nếu muốn thử theo dõi biến thể trên phần mềm, bạn có thể dùng thử miễn phí VMASS.