Triển khai phần mềm quản lý bán hàng siêu thị mini nên chia 30 ngày thành bốn chặng: tuần 1 làm sạch danh mục và mã vạch, tuần 2 nhập tồn đầu kỳ rồi chạy song song, tuần 3 đặt ngưỡng tồn và quy định ca, tuần 4 kiểm kho xoay vòng và đọc báo cáo để sửa cách nhập hàng.
Bài này dành cho chủ siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi vài trăm đến vài nghìn mã hàng, có hai ca thu ngân trở lên. Nếu bạn còn đang so sánh các phần mềm, hãy đọc trước 7 tiêu chí chọn phần mềm bán hàng. Khác với tiệm tạp hóa một người trông, siêu thị mini có nhiều mã hàng, nhiều nhà cung cấp và nhiều người cùng đụng vào két, nên phần khó không nằm ở cài đặt mà ở dữ liệu: mã vạch trùng, tồn đầu kỳ ước chừng, nhân viên dùng chung tài khoản.
Phần mềm quản lý bán hàng siêu thị mini cần làm được những gì?
Cần năm việc: quét mã vạch tính tiền nhanh, trừ tồn đúng theo từng mã, cảnh báo hàng sắp hết và sắp hết hạn, tách tài khoản và ca cho từng thu ngân, và báo cáo bán chạy để quyết định nhập hàng. Thiếu một trong năm việc này, bạn sẽ phải bù bằng sổ tay.
| Việc cần làm được | Vì sao siêu thị mini cần | Thử gì khi dùng thử |
|---|---|---|
| Quét mã vạch, tìm hàng theo mã | Hàng trăm mã, khách xếp hàng giờ tan tầm | Quét 20 món ngẫu nhiên trên kệ, xem có món nào không ra hoặc ra sai hàng |
| Trừ tồn theo từng mã khi bán | Không đếm tay được cả cửa hàng mỗi ngày | Bán thử 3 món, mở trang kho xem tồn đã giảm đúng số |
| Ngưỡng tồn và cảnh báo hạn dùng | Hàng sữa, bánh, đồ mát có hạn ngắn; hàng chạy hết lúc nào không biết | Đặt ngưỡng cho một mặt hàng, bán xuống dưới ngưỡng, xem có báo không |
| Tài khoản riêng, mở ca và chốt ca | Nhiều người đổi ca, tiền lệch không rõ ai | Mở ca, bán vài đơn tiền mặt và chuyển khoản, chốt ca xem có tách từng loại |
| Báo cáo bán chạy, lãi lỗ | Biết nhóm hàng nào nên nhập thêm, nhóm nào đang giam vốn | Xem báo cáo bán chạy theo khoảng ngày và xuất ra Excel |
Nếu cửa hàng bán thêm qua Shopee hoặc nhận đơn qua điện thoại, Zalo, hãy thử thêm cách đơn đó trừ vào cùng một kho với hàng bán tại quầy. Đây là chỗ hay lệch nhất khi một cửa hàng bán nhiều kênh.
Cần chuẩn bị gì trước ngày cài phần mềm?
Cần một danh mục hàng sạch trên Excel và một buổi đếm tồn. Danh mục sạch nghĩa là mỗi mặt hàng có một tên, một đơn vị tính, một mã vạch, giá bán và giá nhập gần nhất; có sẵn những thứ này, phần nhập máy sẽ nhanh hơn nhiều.
- ☐ Xuất danh sách hàng đang bán: tên ngắn dễ tìm, nhóm hàng (sữa, bánh kẹo, đồ uống, gia vị, hóa mỹ phẩm…), đơn vị tính, giá bán, giá nhập gần nhất.
- ☐ Thống nhất đơn vị: mì gói bán lẻ từng gói thì kho tính theo gói, khi nhập thùng thì quy ra gói. Đừng để cùng một món lúc tính thùng, lúc tính gói.
- ☐ Gom mã vạch: hàng có mã của hãng thì dùng mã đó; hàng chia lẻ, hàng cân, hàng không có mã thì tự đặt mã nội bộ và in tem trước ngày chạy.
- ☐ Danh sách nhà cung cấp: tên, số điện thoại, lịch giao hàng, mấy ngày từ lúc đặt tới lúc hàng về.
- ☐ Danh sách nhân viên và việc của từng người: ai đứng quầy ca nào, ai nhận hàng, ai được giảm giá hay trả hàng cho khách.
- ☐ Thiết bị: máy tính ở quầy, máy quét mã vạch, máy in hóa đơn nhiệt, ngăn kéo đựng tiền, mạng ổn định.
- ☐ Một buổi tối sau giờ đóng cửa để đếm tồn, ngay trước ngày nhập tồn đầu kỳ.
Cách tự đặt mã cho hàng không có mã sẵn và in tem có trong bài cách tạo mã vạch cho sản phẩm. Nên làm phần này trước, vì một mã vạch trùng giữa hai mặt hàng sẽ làm sai tồn của cả hai.
Lịch triển khai 30 ngày nên chia thế nào?
Nên chia thành bốn tuần, mỗi tuần có một kết quả cụ thể phải đạt trước khi sang tuần sau. Chọn tháng ít biến động, tránh tháng giáp Tết hay đợt khuyến mãi lớn của nhà cung cấp.
| Chặng | Việc chính | Kết quả cần có cuối chặng |
|---|---|---|
| Ngày 1–7: dữ liệu | Nhập danh mục bằng Excel, gắn mã vạch, nhập nhà cung cấp, tạo tài khoản và nhóm quyền, nối máy quét và máy in | Quét được mọi mặt hàng trên kệ, in được hóa đơn |
| Ngày 8–14: chạy song song | Đếm tồn và nhập tồn đầu kỳ; vừa bán trên máy vừa giữ cách ghi cũ 2–3 ngày; dạy thu ngân bán, trả hàng, chốt ca | Doanh thu trên máy khớp với cách cũ; danh sách lỗi (sai giá, thiếu mã) đã sửa hết |
| Ngày 15–21: quy định | Bỏ ghi tay; bật bắt buộc mở ca; đặt ngưỡng tồn cho hàng chạy; ghi phiếu nhập cho mọi lần hàng về | Không còn đơn bán ngoài máy, không còn hàng về mà không có phiếu nhập |
| Ngày 22–30: kiểm và sửa | Kiểm kho xoay vòng theo nhóm hàng; xuất hủy hàng hỏng, hết hạn; xem báo cáo bán chạy để chỉnh đơn đặt hàng | Biết nhóm hàng nào hay lệch tồn và vì sao; đơn đặt hàng tuần sau dựa trên số bán thật |
Tuần 2 là tuần quan trọng nhất. Chạy song song vài ngày cho bạn thấy máy có ghi đủ mọi đơn không, trước khi cả cửa hàng phụ thuộc vào nó. Nếu cuối ngày số trên máy lệch so với sổ, tìm ra lý do rồi mới bỏ sổ.
Ví dụ minh họa: một siêu thị mini khoảng 1.200 mã, 4 nhân viên chia 2 ca. Nếu đếm hết 1.200 mã trong một tối, người đếm sẽ mệt và đếm ẩu. Cách gọn hơn là đếm theo khu kệ, mỗi người một khu, ghi số lên giấy có sẵn tên hàng in từ danh mục, rồi một người nhập máy.
Làm sao để tồn kho trên phần mềm khớp với hàng trên kệ?
Tồn khớp khi mọi hàng vào đều có phiếu nhập, mọi hàng ra đều đi qua máy (bán, trả nhà cung cấp, tiêu hủy), và bạn đếm lại định kỳ theo từng nhóm. Phần mềm chỉ cộng trừ đúng những gì được ghi vào.
Ba thói quen giữ tồn đúng:
- Ghi phiếu nhập ngay khi nhận hàng, đối chiếu số thùng, số gói với hóa đơn giao hàng. Người nhận hàng và người duyệt phiếu nên là hai người khác nhau. Các lỗi hay gặp lúc nhận hàng và cách quy đổi thùng ra gói có trong bài nhập hàng cho cửa hàng nhiều mã.
- Không để hàng ra khỏi kệ mà không có dấu vết: hàng vỡ, hết hạn ghi phiếu tiêu hủy; hàng lỗi trả nhà cung cấp ghi phiếu trả; khách đổi trả ghi trên hóa đơn gốc.
- Đếm xoay vòng: mỗi tuần đếm một hai nhóm hàng thay vì đếm cả cửa hàng một lần. Nhóm hàng giá trị cao, dễ mất (sữa bột, rượu, mỹ phẩm) nên đếm dày hơn.
Để biết khi nào cần đặt hàng, đặt ngưỡng tồn tối thiểu cho từng mặt hàng chạy theo công thức:
Tồn tối thiểu = số bán trung bình mỗi ngày × (số ngày chờ hàng về + số ngày dự phòng)
Ví dụ minh họa: sữa hộp bán trung bình 12 hộp/ngày, nhà cung cấp giao sau 3 ngày kể từ lúc đặt, bạn muốn dự phòng thêm 2 ngày. Tồn tối thiểu = 12 × (3 + 2) = 60 hộp. Nếu mỗi tuần đặt hàng một lần, tồn tối đa có thể đặt bằng tồn tối thiểu cộng số bán trong 7 ngày: 60 + 84 = 144 hộp. Khi tồn chạm 60 hộp là lúc đặt; đơn đặt không nên đẩy tồn vượt 144 hộp.
Không cần đặt ngưỡng cho cả nghìn mã ngay tuần đầu. Làm trước cho nhóm hàng bán chạy nhất (thường là số ít mặt hàng nhưng chiếm phần lớn doanh thu), rồi bổ sung dần. Cách đếm và đọc chênh lệch khi kiểm kho có trong bài đối chiếu tồn kho thực tế với hệ thống.
Làm việc này trên VMASS như thế nào?
Trên VMASS, bán tại quầy, kho, nhập hàng và chốt ca dùng chung một dữ liệu, nên mỗi chặng trong lịch 30 ngày làm được ngay trên phần mềm. Các bước theo tên mục trên VMASS:
- Đăng ký và chọn ngành bán lẻ. VMASS tạo sẵn dữ liệu mẫu theo ngành để bạn xem cách khai báo; dữ liệu mẫu ẩn đi được khi đã nhập hàng thật.
- Nhập danh mục bằng Excel. Ở trang sản phẩm, bấm Nhập Excel, tải file mẫu trong hộp “Nhập sản phẩm từ Excel”, chép danh mục đã chuẩn bị vào rồi tải lên. Mã vạch nhập ở ô Barcode (8 đến 13 chữ số); để trống SKU thì VMASS tự sinh. Với hàng có mã của hãng, quét mã vào ô Barcode để VMASS tra danh mục mẫu và điền sẵn thông tin nếu tìm thấy.
- Nhập nhà cung cấp và tồn đầu kỳ. Lưu từng nhà cung cấp ở mục Nhà cung cấp, rồi nhập số vừa đếm bằng phiếu ở mục Nhập kho (tùy gói đang dùng). Đừng bỏ bước này: nếu chưa nhập tồn, VMASS vẫn cho bán và trừ tồn xuống số âm, báo cáo kho sẽ vô nghĩa.
- Tạo tài khoản theo vai trò. Mỗi nhân viên một tài khoản riêng, gán nhóm quyền “Thu ngân” cho người đứng quầy; quyền sửa giá, sản phẩm nên để chủ giữ. Người nhận hàng được quyền tạo phiếu nhập; phiếu do nhân viên tạo ở trạng thái chờ xét duyệt và chỉ cộng vào tồn khi chủ duyệt.
- Bán hàng và trừ tồn. Ở màn bán hàng, ô tìm kiếm nhận mã vạch từ máy quét. Khi đơn thanh toán, tồn của mặt hàng tự trừ. Hóa đơn in được mã QR chuyển khoản có sẵn số tiền nếu bạn khai tài khoản ngân hàng ở mục Thông tin tài khoản → Thông tin thanh toán. Khách mua chịu thì ghi nợ, có thể đặt hạn mức nợ.
- Đặt ngưỡng và theo dõi hạn dùng. Trong trang Kho, mỗi mặt hàng có ô tồn tối thiểu và tồn tối đa; chưa đặt thì VMASS dùng mức mặc định là 10. Lọc theo trạng thái sắp hết, hết hàng hoặc chưa có giá vốn để ra danh sách cần xử lý. Dòng phiếu nhập ghi được hạn dùng và mã lô; hàng có hạn dùng được cảnh báo khi còn 7 ngày và 3 ngày. VMASS không theo dõi số còn lại theo từng lô, nên việc xếp hàng hạn gần ra trước vẫn làm tay.
- Bật ca và chốt ca. Bật Bắt buộc mở ca để thu ngân phải mở ca và nhập tiền đầu ca trước khi bán. Khi chốt ca, VMASS tổng hợp tiền theo hình thức thanh toán (tiền mặt, chuyển khoản, thẻ, ghi nợ); số đếm lệch thì phải ghi lý do, và VMASS gửi email báo khi ca bị lệch. Các ca cũ xem lại ở Lịch sử ca.
- Kiểm kho, xuất hủy, trả hàng. Mục Kiểm kho ghi số đếm thực tế và hiện chênh lệch so với máy. Mục Xuất kho có phiếu tiêu hủy (lý do như hết hạn, hư hỏng) và phiếu trả nhà cung cấp. Khách trả hàng thì làm trên hóa đơn gốc để tồn được cộng lại.
- Đọc báo cáo. Mục Báo cáo có sản phẩm bán chạy, so sánh với kỳ trước, lãi lỗ chi tiết (giá vốn tính bình quân gia quyền từ phiếu nhập) và biểu đồ doanh thu theo giờ; dữ liệu tải về Excel được. Đặt Giờ báo cáo hằng ngày để nhận tóm tắt qua email.
Ba lưu ý trước khi chạy thật. Thứ nhất, doanh thu trên màn chốt ca chưa trừ giảm giá, nên ca có nhiều đơn giảm giá cần đối chiếu thêm với hóa đơn. Thứ hai, bản web cần mạng; nếu quầy hay mất mạng, ứng dụng VMASS trên Windows vẫn bán được khi mất mạng và tự gửi đơn lên khi có mạng lại (xem phần mềm bán hàng offline). Thứ ba, VMASS kết nối sàn thương mại điện tử với Shopee (gói Pro); đơn nhận qua điện thoại hay Zalo không tự vào máy, nhân viên lên đơn trên màn bán hàng để trừ cùng kho với hàng bán tại quầy.
Sau 30 ngày, đo những gì để biết triển khai đã ổn?
Đo năm chỉ số và so tuần 4 với tuần 2 của chính cửa hàng, không so với cửa hàng khác. Chỉ số nào xấu đi là chỗ quy trình còn hở.
| Chỉ số | Cách tính | Nếu chưa ổn thì xem lại |
|---|---|---|
| Tỷ lệ chênh khi kiểm kho | Tổng giá trị chênh (lấy trị tuyệt đối) ÷ giá trị tồn trên máy của nhóm hàng đã đếm | Hàng về không có phiếu, hàng hủy không ghi, mã vạch trùng |
| Số ca chốt bị lệch tiền | Đếm số ca có chênh lệch trong tuần, kèm lý do đã ghi | Bấm nhầm hình thức thanh toán, dùng chung tài khoản |
| Số lần hết hàng khi khách hỏi | Thu ngân ghi vào một tờ giấy ở quầy mỗi khi khách hỏi món đã hết | Ngưỡng tồn tối thiểu đặt thấp, số ngày chờ hàng tính sai |
| Số mặt hàng chưa có giá vốn | Lọc trạng thái chưa có giá vốn trong trang kho | Hàng nhập không qua phiếu nhập, báo cáo lãi lỗ chưa đáng tin |
| Giá trị hàng tiêu hủy | Cộng giá trị các phiếu tiêu hủy trong tháng, chia theo nhóm hàng | Nhập hàng hạn ngắn quá tay, xếp kệ không theo hạn gần trước |
Ít nhất một quyết định trong tháng nên đến từ số liệu: bớt một mặt hàng bán chậm, đổi lịch đặt một nhà cung cấp, hoặc thêm người vào khung giờ đông. Nếu ca lệch tiền nhiều, xem lại thao tác ở bài chuẩn hóa thao tác chốt ca cho thu ngân.
Nếu đang cân nhắc bắt đầu bằng gói miễn phí, hãy đọc trước giới hạn thường gặp của gói miễn phí để biết cửa hàng mình có chạm trần số sản phẩm hay số nhân viên không.
Câu hỏi thường gặp
Siêu thị mini có cần nhập đủ mã vạch trước khi dùng phần mềm không?
Nên có. Hàng có mã của hãng dùng mã đó; hàng chia lẻ hoặc không có mã thì tự đặt mã nội bộ và in tem. Thu ngân vẫn tìm được hàng theo tên, nhưng giờ đông sẽ chậm và dễ chọn nhầm mặt hàng giống tên.
Có phải đóng cửa để nhập tồn đầu kỳ không?
Không. Đếm tồn sau giờ đóng cửa, chia theo khu kệ cho nhiều người đếm cùng lúc, rồi nhập vào máy trước giờ mở cửa hôm sau. Như vậy tồn đầu kỳ đúng với kệ lúc bắt đầu bán ngày đầu tiên.
Bao lâu nên kiểm kho một lần?
Mỗi tuần một hai nhóm hàng theo vòng, để sau khoảng một tháng đã đếm hết cửa hàng. Nhóm giá trị cao hoặc dễ mất nên đếm mỗi tuần. Đếm cả cửa hàng một lần thường chỉ cần khi bắt đầu dùng phần mềm hoặc cuối năm.
Mất mạng giữa ca thì siêu thị mini có bán tiếp được không?
Có, nếu quầy dùng ứng dụng VMASS trên Windows: ứng dụng lưu đơn trên máy khi mất mạng và tự gửi lên khi có mạng lại. Bản web cần mạng, nên cửa hàng hay mất mạng nên đặt máy Windows ở quầy thu ngân.
Triển khai phần mềm cho siêu thị mini thành hay không phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào và kỷ luật ghi chép hơn là tính năng: danh mục sạch, tồn đầu kỳ đếm thật, mỗi người một tài khoản và một vòng kiểm kho sau tháng đầu. Nếu cửa hàng bạn cần một phần mềm có quét mã vạch, ngưỡng tồn, hạn dùng và chốt ca trong cùng một chỗ, hãy dùng thử VMASS miễn phí theo đúng lịch 30 ngày ở trên.