HomeSản phẩm bán chạy có lãi không? So doanh thu và biên lợi nhuậnBán lẻSản phẩm bán chạy có lãi không? So doanh thu và biên lợi nhuận

Sản phẩm bán chạy có lãi không? So doanh thu và biên lợi nhuận

Sản phẩm bán chạy chưa chắc đáng đẩy thêm. Muốn biết, hãy so doanh thu của từng mặt hàng với biên lợi nhuận gộp, tức phần trăm tiền lãi còn lại sau khi trừ giá vốn, rồi lấy lãi mỗi đơn vị nhân số lượng bán để ra tiền lãi thật. Món nào doanh thu cao mà biên lợi nhuận thấp thì cần sửa giá hoặc giá nhập trước khi đẩy.

Vì sao sản phẩm bán chạy chưa chắc mang về nhiều lãi?

Vì doanh thu chỉ cho biết tiền khách trả, còn lãi phụ thuộc vào phần chênh giữa giá bán và giá vốn. Một mặt hàng bán rất đều nhưng chỉ lời vài phần trăm có thể mang về ít tiền hơn một mặt hàng bán chậm mà lời dày.

Ở cửa hàng bán lẻ, những món bán chạy nhất thường là hàng thiết yếu khách hay so giá: nước ngọt, mì gói, sữa, gạo. Nhà phân phối cho chiết khấu mỏng, cửa hàng lại hay giảm thêm để giữ khách. Kết quả là doanh thu cuối tháng trông đẹp, nhưng tiền lãi thực về tay ít hơn kỳ vọng.

Vấn đề không nằm ở chỗ bán món đó. Vấn đề là ra quyết định chỉ nhìn số lượng bán: nhập thêm, trưng bày chỗ đẹp nhất, giảm giá tiếp, trong khi mỗi đơn vị bán thêm chỉ mang về rất ít tiền. Muốn biết món nào đáng dồn vốn và công sức, bạn cần ba con số cho từng mặt hàng: doanh thu, biên lợi nhuận gộp và tiền lãi gộp.

Biên lợi nhuận gộp tính thế nào?

Biên lợi nhuận gộp bằng (giá bán − giá vốn) chia cho giá bán, nhân 100%. Nhân lãi mỗi đơn vị với số lượng bán trong kỳ sẽ ra tiền lãi gộp của mặt hàng đó.

Chỉ số Công thức Dùng để làm gì
Lãi gộp mỗi đơn vị Giá bán − giá vốn Biết mỗi lần bán ra được bao nhiêu tiền
Biên lợi nhuận gộp (Giá bán − giá vốn) ÷ giá bán × 100% So độ “dày” của lãi giữa các mặt hàng có giá khác nhau
Tiền lãi gộp trong kỳ Lãi mỗi đơn vị × số lượng bán Biết mặt hàng thật sự đóng góp bao nhiêu tiền
Tỷ trọng đóng góp lãi Lãi gộp của mặt hàng ÷ tổng lãi gộp cửa hàng So với tỷ trọng doanh thu để thấy món nào “ăn” doanh thu mà ít lãi

Ba lưu ý để con số đúng:

  • Giá vốn là giá nhập thực tế, gồm cả tiền chở hàng về nếu bạn phải trả. Giá nhập thay đổi mà không cập nhật thì biên lợi nhuận trên giấy cao hơn thực tế.
  • Giá bán là giá thu được sau giảm giá. Nếu hay giảm thêm tại quầy, hãy lấy doanh thu thực thu chia cho số lượng, không lấy giá niêm yết.
  • Lãi gộp chưa trừ chi phí chung như mặt bằng, điện, lương. Nó dùng để so các mặt hàng với nhau, không phải lãi cuối cùng của cửa hàng.

So doanh thu với biên lợi nhuận: ví dụ một tháng bán hàng

Ví dụ minh họa dưới đây là số liệu 30 ngày của một tiệm tạp hóa nhỏ với năm mặt hàng, để thấy thứ hạng thay đổi thế nào khi chuyển từ doanh thu sang tiền lãi.

Mặt hàng Số lượng bán Giá bán Giá vốn Doanh thu Biên lợi nhuận gộp Tiền lãi gộp
Mì gói (thùng) 120 110.000đ 100.000đ 13.200.000đ 9,1% 1.200.000đ
Sữa hộp (lốc 4) 300 32.000đ 25.000đ 9.600.000đ 21,9% 2.100.000đ
Nước ngọt (lon) 900 10.000đ 8.500đ 9.000.000đ 15% 1.350.000đ
Bánh quy (hộp) 60 85.000đ 55.000đ 5.100.000đ 35,3% 1.800.000đ
Dầu gội (chai) 40 120.000đ 84.000đ 4.800.000đ 30% 1.440.000đ
Cộng 41.700.000đ 18,9% 7.890.000đ

Xếp theo doanh thu, mì gói đứng đầu với gần một phần ba doanh thu. Xếp theo tiền lãi, mì gói lại đứng cuối: 120 thùng chỉ mang về 1,2 triệu đồng, ít hơn 60 hộp bánh quy. Nếu tháng sau chủ tiệm dồn thêm vốn nhập mì vì “bán chạy”, phần vốn đó quay vòng nhanh nhưng mỗi vòng lời rất ít.

Hai phép tính nhỏ cho thấy biên mỏng nhạy đến mức nào:

  • Giảm giá trên hàng biên mỏng: nếu giảm thêm 5.000đ mỗi thùng mì, lãi mỗi thùng còn 5.000đ. Muốn giữ nguyên 1,2 triệu tiền lãi, tiệm phải bán 240 thùng, gấp đôi hiện tại. Số lượng cần bán = lãi cũ mỗi đơn vị ÷ lãi mới mỗi đơn vị × số lượng cũ.
  • Giá nhập tăng mà chưa đổi giá bán: nước ngọt tăng giá vốn từ 8.500đ lên 9.000đ, giữ giá bán 10.000đ, biên lợi nhuận rơi từ 15% xuống 10% và tiền lãi tháng giảm từ 1.350.000đ còn 900.000đ, dù số lon bán không đổi.

Xếp sản phẩm vào 4 nhóm như thế nào?

Lấy doanh thu trung bình mỗi mặt hàng và biên lợi nhuận chung của cả danh sách làm hai mốc, rồi đặt từng mặt hàng vào một trong bốn ô. Mỗi ô có một hướng xử lý riêng.

Trong ví dụ trên, doanh thu trung bình mỗi mặt hàng là 41.700.000đ ÷ 5 = 8.340.000đ. Biên lợi nhuận chung của cả tiệm là tổng lãi gộp ÷ tổng doanh thu = 7.890.000đ ÷ 41.700.000đ ≈ 18,9%. Dùng biên chung thay vì cộng phần trăm của từng mã rồi chia đều, vì cách sau để mặt hàng doanh thu nhỏ kéo lệch mốc. Cửa hàng có hàng trăm mặt hàng thì chỉ cần làm với nhóm chiếm phần lớn doanh thu, thường vài chục mã đầu danh sách.

Nhóm Dấu hiệu Trong ví dụ Nên làm gì
Đáng đẩy thêm Doanh thu cao, biên cao Sữa hộp Giữ đủ hàng, trưng chỗ dễ thấy, ưu tiên khi nhân viên tư vấn
Bán chạy lãi mỏng Doanh thu cao, biên thấp Mì gói, nước ngọt Rà giá nhập và giá bán, bỏ giảm giá không cần thiết, ghép với hàng biên cao; không dồn thêm vốn
Lãi dày bán chậm Doanh thu thấp, biên cao Bánh quy, dầu gội Tìm lý do bán chậm: chỗ trưng, giá, khách chưa biết; thử đẩy có thời hạn và đo lại
Cân nhắc thu hẹp Doanh thu thấp, biên thấp (không có) Giảm lượng nhập, bán hết tồn, chỉ giữ nếu khách quen cần

Đừng cắt ngay hàng “bán chạy lãi mỏng”. Nhiều món như mì, nước ngọt là lý do khách ghé tiệm, rồi mua thêm món khác. Mục tiêu là làm cho biên của chúng bớt mỏng và không để chúng chiếm vốn, chỗ trưng bày dành cho hàng lời hơn.

Vì sao một mặt hàng có biên lợi nhuận thấp?

Thường do một trong năm nguyên nhân dưới đây. Xác định đúng nguyên nhân trước khi đổi giá, vì mỗi nguyên nhân có cách sửa khác nhau.

Nguyên nhân Cách nhận ra Cách sửa
Giá nhập tăng, giá bán đứng yên Lần nhập gần nhất đắt hơn các lần trước Cập nhật giá bán theo giá vốn mới, hoặc tìm nguồn nhập khác
Giảm giá kéo dài Chương trình giảm giá không có ngày kết thúc Đặt thời hạn, giới hạn số lượt, đo lại sau mỗi đợt
Giảm tay tại quầy Doanh thu thực thu chia số lượng thấp hơn giá niêm yết Quy định ai được giảm, giảm tối đa bao nhiêu
Hao hụt, hết hạn Số đếm thực tế thấp hơn số trên sổ; phải hủy hàng Nhập ít và đều hơn, kiểm kho định kỳ, ghi phiếu hủy
Chi phí theo kênh bán Bán online phải trả phí sàn, phí đóng gói, hỗ trợ giao hàng Tính riêng biên lợi nhuận cho đơn online, đặt giá online khác nếu cần

Nguyên nhân giảm giá thường bị đánh giá thấp nhất. Cách tính một chương trình giảm giá cần bán thêm bao nhiêu mới hòa vốn có trong bài đo hiệu quả từng chương trình khuyến mãi.

Quy trình phân tích hằng tháng gồm những bước nào?

Mất khoảng một buổi mỗi tháng nếu dữ liệu giá vốn đã sạch. Làm vào đầu tháng, với số liệu tháng trước:

  1. Kiểm giá vốn: rà các mặt hàng có lần nhập trong tháng, chắc chắn giá nhập đã được ghi đúng.
  2. Lấy số bán: số lượng và doanh thu từng mặt hàng trong 30 ngày. Hàng theo mùa thì so với cùng kỳ hoặc kỳ trước.
  3. Tính ba cột: lãi mỗi đơn vị, biên lợi nhuận gộp, tiền lãi gộp, theo công thức ở trên.
  4. Xếp bốn nhóm theo doanh thu trung bình mỗi mặt hàng và biên lợi nhuận chung (tổng lãi gộp ÷ tổng doanh thu).
  5. Ghi nguyên nhân cho từng món trong nhóm “bán chạy lãi mỏng”.
  6. Chọn tối đa ba việc cho tháng này, ví dụ sửa giá hai mã, dừng một chương trình giảm giá, đổi chỗ trưng một mã lãi dày.
  7. Ghi lại quyết định và so kết quả vào đầu tháng sau: tiền lãi gộp tổng, biên lợi nhuận chung, số lượng bán của các mã đã chỉnh.
  • ☐ Mọi mặt hàng bán ra đều có giá vốn, không có mã để trống
  • ☐ Giá vốn đã cập nhật theo lần nhập gần nhất
  • ☐ Đã tách riêng hàng tặng kèm khỏi hàng bán
  • ☐ Đã so tỷ trọng doanh thu với tỷ trọng lãi của mười mã đầu danh sách
  • ☐ Mỗi quyết định đổi giá có ngày đo lại

Làm việc này trên VMASS thế nào?

Trên VMASS, giá vốn của mặt hàng được tính lại sau mỗi lần nhập kho, còn màn hình Phân tích cho biết mặt hàng nào bán chạy. Bạn ghép hai phần này để có bảng biên lợi nhuận theo từng mã.

  1. Ghi đủ phiếu nhập khi nhận hàng. Mỗi lần nhập, giá vốn bình quân của mặt hàng trong mục Kho được tính lại theo số lượng và giá nhập mới. Hàng có biến thể (màu, cỡ) có giá vốn và tồn riêng cho từng biến thể.
  2. Mở màn hình Phân tích, chọn 30 ngày gần nhất và bật so sánh với kỳ trước. Xem danh sách sản phẩm bán chạy để biết mặt hàng nào đứng đầu và lấy số bán của từng mã.
  3. Xem báo cáo lãi lỗ chi tiết trong cùng màn hình: báo cáo tách doanh thu, tiền chiết khấu, thuế và phụ phí, và tính cả giá vốn hàng tặng (dòng giá 0 đồng), nên bạn thấy phần tiền giảm giá và quà tặng đã lấy đi bao nhiêu.
  4. Xuất Excel danh sách Sản phẩm hoặc Tồn kho để có danh sách mã hàng, rồi điền giá vốn bình quân xem trong Kho và ghép với số bán ở bước 2 thành bảng như ví dụ trên. Bảng bốn nhóm do bạn tự xếp; VMASS không tự chia nhóm.
  5. Kiểm kho định kỳ: nhập số đếm thực tế, hệ thống tính chênh lệch số lượng từng mặt hàng và tổng giá trị chênh lệch. Chênh lệch lớn nghĩa là hao hụt đang ăn vào biên lợi nhuận.
  6. Siết giảm giá trong mục Khuyến mãi: đặt ngày bắt đầu, kết thúc, khung giờ, giới hạn số lượt cho mỗi chương trình; hệ thống ghi lại mỗi lần chương trình được dùng và số tiền đã giảm.

Cách tách tiền chiết khấu khỏi doanh thu để đọc lãi gộp đúng có trong bài doanh thu, chiết khấu và lãi gộp. Sau khi xếp nhóm, bài nhập hàng theo nhóm bán chạy, bán chậm giúp bạn đặt lượng nhập hằng tuần cho từng nhóm. Nếu bạn kinh doanh quán ăn uống, cách làm tương tự cho thực đơn có trong bài so sánh món bán chạy và món sinh lời.

Câu hỏi thường gặp

Biên lợi nhuận gộp bao nhiêu là tốt?

Không có một con số chung. Biên phụ thuộc ngành hàng và cách nhập: hàng thiết yếu thường biên mỏng, hàng tiêu dùng có thương hiệu riêng hoặc phụ kiện thường dày hơn. Cách hữu ích hơn là so biên của từng mặt hàng với biên lợi nhuận chung của chính cửa hàng bạn.

Có nên ngừng bán mặt hàng doanh thu cao nhưng lãi thấp không?

Không nên ngừng ngay. Nhiều món biên mỏng là lý do khách ghé cửa hàng và mua thêm hàng khác. Hãy rà giá nhập, bỏ giảm giá không cần thiết, giữ lượng tồn vừa đủ, và chỉ thu hẹp khi đã thử sửa mà biên vẫn không cải thiện.

Nên phân tích theo tuần hay theo tháng?

Theo tháng là phù hợp với đa số cửa hàng nhỏ. Một tuần thường quá ít dữ liệu, dễ bị lệch vì một ngày bán đột biến. Hàng theo mùa hoặc vừa đổi giá thì so thêm với tháng trước hoặc cùng kỳ năm trước.

Vì sao báo cáo lãi trên phần mềm cao hơn tiền thực có?

Thường do giá vốn chưa cập nhật theo lần nhập mới, hàng hao hụt hoặc hết hạn chưa được ghi, hoặc chi phí chung như mặt bằng, lương chưa bị trừ. Lãi gộp chỉ trừ giá vốn, nên thường cao hơn lãi cuối cùng của cửa hàng.

Hàng bán trên sàn thương mại điện tử có tính biên lợi nhuận riêng không?

Có. Đơn online thường phải trả thêm phí sàn, phí đóng gói hoặc hỗ trợ giao hàng, nên cùng một mặt hàng có thể lời ở quầy nhưng mỏng trên sàn. Hãy trừ các khoản này khỏi giá bán khi tính biên lợi nhuận cho kênh online.

Bán nhiều chưa chắc lời nhiều. Mỗi tháng dành một buổi so doanh thu với biên lợi nhuận, bạn sẽ biết mặt hàng nào đáng dồn vốn và mặt hàng nào cần sửa giá trước. Nếu muốn có sẵn giá vốn bình quân và số bán từng mặt hàng mà không phải cộng tay, bạn có thể dùng thử miễn phí VMASS.